Friday, February 5, 2021

शङ्ख र स्याल


बुवा आमाको ५० औं बर्षगाँठ्को अवसर पारेर काठमाडौँको धुलोमैलो बाट केहि दिन विश्राम लिन म यो हप्ता चितवन छु । आफू हुर्केको ठाँउ, धुलो कम, धुवाँ कम, हो-हल्ला कम आनन्द लाग्छ ।

मलाई  यो सन्सारमा म जति कोहि सुत्दैन होला जस्तो लाग्छ । सधैं राती  ८ बजे सुतेर बिहान ८ बजे उठ्ने प्राणी म आज के भयो कुन्नी पौने पाँच बजे मेरो आँखा खुल्यो । माइलो दाजिले राती बिउँझेको बेला घडी हेर्यो भने निद्रा लाग्दैन मनमा कुरा खेलीराक्छ भन्नू हुन्थ्यो एकछिन त्यही कुरा सम्झेर घडी तिर आँखा लगाइन तर मनले मानेन अनि घडी हेरेको ठ्याक्कै पाँच बजेको रहेछ । 

छानो हेरेर टोलाईरहेको थियेँ एक्कासी पुँहु, पुँ गरेर बडा मजाको शङ्ख फुकेको आवाज अलि पर छिमेकको कुनै घर बाट आयो । यो शङ्ख पनि बडा मजाको चिज छ यार ।  करिबन दुई-तीन मिनेट को शङ्खको आवाज पछि त्यो रोकियो । एकछिन आफू हिन्दु परिवारमा जन्मेर हुर्केकोमा गर्व महसुस भैरह्यो । आफू यस्तो संस्कारी छर छिमेक मा बस्ने अहोभाग्य लियेर आईयेको रहेछ । शङ्ख बज्नु, घण्टी बज्नु भगवानका आरति गुन्जनु एउटा दैविक र आध्यात्मिक माहोल दैनिक एक घन्टा बन्नु सानो कुरा हैन जस्तो लाग्छ । आफ्नो संस्कार, परम्परा, रितिरिवाज यसरी दैनिकी बन्दै गुन्जीरहेको सुन्दा मन आनन्दित हुन्छ ।

जमाना फेस्बूक र टुइटरको छ । बिहान सबेरै उठेर हग्न जानू पुर्व सर्सर्ती फेस्बुक र टुइटरमा स्क्रोल गरियेन भने पाद मात्रै आउँछ । सात बजेतिर आलाराम बजायेर जबर्जस्ति उठ्यो, चिया नास्ता गर्यो, येसो टाइम्लाइन चिहायो, खाना खायो, अफिस तिर हान्नियो, कतिबेला पाँच या छ बज्ला भनेर कुर्यो अनि घर फर्कियो । यस्तो हतास र मोडर्न सैलिको दैनिकीले भरिएको अनुभवहरु माज शङ्खको ध्वनीको गुँजले बडा अनौठो अनुभुति दियो आज ।

म अझै छानै हेर्दै थिएँ । यसो भित्ताको घडी तिर आँखा गयो, साडे पाँच बजेछ । अचानक कुहिँया, कु... कुहिँया, कु, को को गर्दै एकहुल स्याल कराए । हाम्रो छिमेकमा भाले कम स्याल ज्यादा छ्न जस्तो लाग्छ । घरबाट ५०० मिटर जति दुरिमा स्यानो खरबारी (जंगल) छ । केहि सालका रुख, बाँस अनि खर । त्यहाँ दुई तीन हुल स्यालले यो एरियामा बस्ती बसेदेखी डेरा जमाएकाछन् । स्यानो छँदा मेरो गुड मर्निङ र गुड नाइट यिनै स्याल बासे पछि हुने गर्थ्यो । बिसौँ बर्ष देखि सुन्दै आएको आवज आजकल खासै बिझाउन्न । एकछिन कराउछन्, रोकिन्छन् । बिचरा जन्तु न परे । 

यो टोलका बासीहरु स्याल कराउनु सङ्ग बानी परिसके । तर कसैले मलाई तेरो गाउँको एउटा मन नपर्ने कुरो सुना भनेर कसैले सोध्यो भने यहि स्याल कराउनु एक नम्बरमा पर्छ । यतिका बर्ष बिताईयो तैपनि झल्यास्स मनमा यस्तो स्याल कराउने ठाउँमा पनि कोहि बस्छ भनेजस्तो हुन्छ ।

यो उमेर अचम्मको हुँदो रैछ । सबै कुरा उमेर कै खेल हो जस्तो लाग्न थालेको छ आजकल । जन्मियो, हुर्कियो, १५-२० को हुँदा सम्म स्कुल गैयो । स्कुल पछि क्याम्पस । क्याम्पस पछि जागिर । जागिर पछि बिहे । बिहे पछि छोराछोरी, परिवार । परिवार पछी घरजम । अहिले तीस काटेर यसो गमेर हेर्दा अब घरजम गर्ने उमेर भयो कि भन्ने भान हुन्छ । खयर भोग्न, देख्न धेरै बाँकी छ । हाललाई यहि घरजमको कुरा गरौँ । 

म आजकल यो घरजमको बिसयलाइ लिएर बडा दोधारमा छु । ल घरजम त गर्ने तर कता गर्ने ? आफू हुर्केको बढेको ठाँउ भर्सेस् आफू पढेको, जागिरमा जमेको ठाउँ । काम धाम सबै छाडेर काठमाडौ छाडेर कुम्ब्लो बोकि चितवन मै पो बस्ने कि? मेरो उमेर थेउरीले फेरि झकझक्याँउछ । हैन गर्ने बेला, गरिखाने बेला आफ्नो कर्म थलो छाडेर कहाँ अन्त बस्नु?

४७ सालमा बाग्लुङको दमेक बाट चितवन आँउदा म ४ बर्षको थिएँ । त्यो बालापन त सबै सम्झन्न तर आफू सम्झिन सक्ने भयेपछीका दिन सम्झिदा यो ठाउँ एउटा सानो २०-३० फराकिलो गरि ठडिएका १-२ इटाले बनेका अरु खर या जस्तापाताका घरहरुको झुन्ड थियो । हामी ८-१० जना केटाकेटीको समुह । साथीहरू माझ खेल, कुद, हाँसो, रुवाइ सबै थियो । गाउँ भरिमा एउटा स्कुल । हामी त्यहीँ पढ्ने । हरेक घरमा भैंसी,गाइ, बाख्रा पाठा । पुग्दो दूध, घिउ । हरेक घरको आफ्नो करेसाबारी । तरकारी किन्नु नपर्ने । नुन र चिनी साबुन किने पुग्ने । तेल आफ्नै बारिको तोरि पेलेर पुग्ने । भात आफ्नै खेतको धानले पुग्ने । आटो पिठो आफ्नै बारिको गहुँ र मकैले पुग्ने । रमाइलो चाहियो ५-६ घर का बुढा पाका जमेर ट्वान्टी-नाइन र दहर मारा खेलेको हेरे पुग्ने । हरेक घर आफैमा पुर्ण लाग्ने । हरेकको जग्गा जमिन प्रसस्त थियो, घरमा कामको खाँचो कहिले थिएन । भोक थिएन, रोग थिएन । पढाई-लेखाई तिर बिस्तारै गाउँले हरुको चाख बस्दै थियो । पढे लेखेका मान्छे भेट्न गारै थियो । खेती किशानी मै मान्छे हरुको दैनिकी सुरु हुन्थ्यो र सकिन्थ्यो । एकमन लाघ्छ, यो पो हो त मैले घरजम गर्न खोजेको दैनिकी । फेरि अर्कोतिर लाग्छ, धत् जमना कहाँ खेतीपाती को रह्यो त? तर बिगत सम्झेर कहिले पो के पो भएको थियो र आज हुन्छ ?

आजकल शरदपुर सिमेन्टका घरहरुले भरिएको छ । यहाँ खाली जग्गा कमै छ । आजकल यहाँ करेसाबारी छैनन । धारे चोकको तरकारी पसलमा ताजा ताजा फलफुल  तरकारी पाइन्छ । या ठेलामा भैया आउँछ, आमै तरकारी चाहियो कराउँदै । यहाँ आजकल खेत छन खेतमा काम गर्ने किशान छैनन । यहाँको खरबारीका रुखका पात हल्लिदा आजकल जापान, अस्ट्रेलिया, पोर्चुगल, अमेरिका तिरको हावा आउँछ । यहाँका स्यालहरु आजकल कराउने हैन रुन्छन जस्तो लाग्छ । 

बाटो घाटो चिल्लो पिच बनेको छ । एक घर दुई पसल को नारा जिबन्त देखिन्छ । एक घर बाट एक जना बिदेश नगएको घर छैन । हुर्केका दौँतरी कहाँ कता छ्न तिनका फेसबुकका फोटा चाहिँ देख्न पाइन्छ । बुढा-पाका स्याहार नपाएर घरमै लडिरहेका छन । केटाकेटी मोबाइलका फोटा र भिडियोमा रुमलिएका छन । न त यहाँ खेल्ने बारि बाँकी छ । न त खेल्ने चाह नै । र फेरि लाग्छ, के यो हो त चितवन मैले घरजम गर्न खोजेको?

काठमाडौ ट्रली बस चल्ने समय देखि हालसम्म मेरो पढ्ने र कर्म गर्ने थलो बनेको छ । तर यो बिशौँ बर्षमा साएदै कमै दिन होलान काठमाडौमा मेरो मन जमेको । मलाई भिडभाड मन पर्दैन, मान्छेहरुको हुल मन पर्दैन । मलाइ मसिन र गाडिहरुको कोलाहल मन पर्दैन । मलाई यसो फुर्सदमा टोलाउन नपाउने दैनिकी मन पर्दैन । काठमाडौंमा त्यस्तो केही छैन जो मन परोस सिवाए आफ्नो काम । काठमाडौंको बयान म एउटा जिब्रो भएको प्रा‍णीले कसरी गरि सकुँला र ।

धेरै ठुलो, नौलो चाह हैन, सामान्य हो । यस्तो होस, बिहान भाले बासेसी निद्रा खुलोस । उठेर सुर्य नमन् गरेर जप-तप गरेसी पार तापेर बस्न पाइयोस । यसो खाना खाइ ओरि होम अफिस तिर अल्झिइयोस । अल्छी लागेर छत तिर निस्के हरियाली दृश्य देख्न पाइयोस् । अफिसको काम सकेसी निस्केर करेसाबारिमा बोट बिरुवासङ्ग खेल्न पाइयोस । भौं, भौं र क्वाँ, क्वाँ गरि भुक्ने र रुने कुकुरहरुको तान्डब सुनेर रातमा बिउझनु नपरोस् । यसो फुर्सद पाए गफमा रमिने दुई-चार छिमेकी हुन् । यत्ति हो चाह !

खएर, लेखेर, भनेर हुने हैन । बिवाह हुन र घर जग्गा जोडिन जुर्नु पर्छ रे अब कहिले जुर्ने हो त्यसैको पर्खाइमा छु । मेरा पाठक कोहि मलाई छिमेकी बनाउन मन छ भने कमेन्टमा लेख्नु होला ।

८ बज्यो अब उठ्ने मेसो गर्न पर्यो । आज शुक्रबार कामको लोड बढी नै छ । लौ त शुभ दिन ।




Wednesday, January 27, 2021

Nepali Jokes & Riddles for Kids

Riddles:


Q: Duita plane udirathyo. Dhwannga Thokyo. Tellai english ma ke bhanincha?
A: Oil

Jokes:

बिहान बिहानै रेडियो बजाउदै

आइते बिहान बिहानै रेडियो बजाउदै जंगल तिर तोइलेट गर्न भनेर हिलेछ
जब टोइलेट गरेर फर्कदै थियो धुर्मुसे ले सोधेछ – ओहो आइते म त मछु कि क्या हो, बिहान बिहानै रेडयो बोकेर हिनिस हँ आइते ..

आइते – टोइलेट गाको नि ..

धुर्मुसे – तेसो भए कस्तो भयो त टोइलेट गराई

आइते – रिसाउदै घण्टा जस्तो —

धुर्मुसे – केरे ??

आइते- टोइलेट गर्नै लाको बेला अचानक रेडयो मा सयौ थुंगा फूलका हामी
एउतै माला नेपाली भन्ने गित बज्यो मुला उठी उठी हग्नु पर्यो


रोडको बीचमा पुलिस

एउटा मोटरसाईकलमा तिनजाना केटाहरु स्पीड आउँछन् |

रोडको बीचमा उभिएर पुलिस कराउँछ : एउटा मोटरसाईकलमा तिन तिन जाना ?? त्यही पनि हेल्मेट छैन horn पनि बजाउदैन, रोक रोक !!

केटाहरु : बाटो छोड़,,, हवलदार साहब !!! यसमा अझै ब्रेक पनि छैन !


तिमि कहिल्यै नुवाउदिनौ 

शेरेले College मा एउटि केटिलाई सोध्यो
तिमि कहिल्यै नुवाउदिनौ कि क्या हो ?
केटि : म सधै नुहाउछु है, तर तिमिले किन सोधेको ?
शेरे : (मुस्कुराउदै) कहिले पनि तिमीले नुहाएको देखेको छैन त्यै भएर सोधेको



सागलाइ होस आयो

मुन्द्रे सब्जी किन्न बजारतिर गएछ।
सब्जिवाला सागमा पानि छम्किदै थियो। मुन्द्रेले पर्खेछ ।

तर जब निक्कै बेर भयो मुन्द्रेले सब्जिवाला लाई भनेछ : साहुजि… त्यो सागलाइ होस आयो भने १ केजि जोख्दिनुस न मलाइ अलिक हत्तार छ क्या !!!



जगडम्बा रड

हाकु : सधैँ सागको टर्रकारी खाँडा खाँडा वाक्क लागिसक्यो बुरी, अरु केहि नयाँ बनाउन आउँदैन टलाई ? ?

पुतली: सागको तरकारीमा त iron हुन्छ नि मेरो राजा ।

हाकु: अनि दिन-दिनै iron ख्वाएर मेरो आचीबाट जगडम्बा रड निकाल्ने बिचार छ कि क्या हो टेरो !


सय वटा खुट्टामा बुट

एकचोटि किराहरु र जनावरहरुको फूटबल म्याच भएछ । हाफ ट्याम हुँदासम्म जनावरहरुले ६ गोल गरेछन्, तर किराहरुले भने गोलै गर्न सकेनछन् । दोश्रो हाफमा किराहरुको कोचले सय खुट्टे अरिमुठे (MILLIPEDE) ल्याएछ । अरिमुठेले दनादन १२ गोल ठोकेछ, किराहरुले १२-६ मा खेल जितेछन् । खेल सकिएपछि पत्रकारहरुले किराको कोचलाई सोधे; "कोचज्यू, यस्तो राम्रो खेल्ने अरिमुठेलाई पहिल्यैबाट किन नखेलाएको?" "पहिल्यैबाट खेलाउने मन त मलाईपनि थियो भाई, तर के गर्ने, बिचरालाई सय वटा खुट्टामा बुट कस्नै हाफ टाइमसम्म लाग्यो ।

फोनको घण्टी

एकजना मुर्ख डाक्टरको मा आफ्नो दुबै कान पोलेर देखाउन गएछ । डाक्टरले सोधेछ , तपाईंको दाँया कान कसरी पोल्यो ? मुर्खले जवाफ दिएछ , म iron लाउदै थिएँ त्यतिकै मा फोनको घण्टी बज्यो , मैले बिर्सेंर फोनको सट्टा iron लाईनै कानमा राखे । डाक्टर: अनी बाँया कान कसरी पोलियो त ? मुर्ख: फोनको घण्टी फेरी बज्यो नि त ...

रगत जचाउनको आको 

दुईजना मान्छे डाक्टरको क्लिनिकमा जचाउनको लागि बसीरहेका थिए । यत्तिकैमा एउटा मान्छे अचानक रुन थाल्यो । अर्को मान्छे छक्क पर्‍यो..
पहिलो : दाई तपाईं किन रुनु भएको ?
दोश्रो : म यहाँ रगत जचाउनको लागि आको त्यसैले रुएको ।
पहिलो :रगत जाँच्न पनि डराएर रुनु पर्छ त ?
दोश्रो : होइन डराएर होइन , रगत जाच्ने क्रममा डाक्टरले मेरो औंला काट्छ नि त्यसैले दुखने सम्झेर रुएको ।
त्यतिकैमा पहिलो मान्छे पनि रुन थाल्यो
दोश्रो : हैन तपाईं चाँही किन रुन थाल्नु भयो ?
पहिलो : तपाईं त रगत जचाउन आउनु भाको । म त पिसाब जचाउन आको त्यसैले 

धरहरा हिजो सम्म त यो यहाँ थिएन

एउटा टुरिस्ट नेपाल भ्रमण गर्न आएछ , उसले एउटा नेपाली गाईड राखेछ र घुम्न गएछ । उनिहरु घण्टाघर नजिक पुगेछ र टुरिस्टले गाईडलाई सोधेछ - यो घण्टाघर बनाउन कती समय लाग्यो ?
गाईड : ५ बर्ष
टुरिस्ट : नेपालीहरु त साह्रै अल्छि रहेछन , हाम्रोमा भए त यो २ बर्षमा बन्ने थियो ।
रानीपोखरी देखे पछि फेरीटुरिस्ट : यो पोखरी बनाउन कती समय लागेको थियो नि ?
गाईड : यो त १ बर्ष मै बनाइ सकिएको थियो ।
टुरिस्ट : तिमीहरु साह्रै अल्छि रहेछौ हाम्रोमा भए त यो ५ महिनामा बन्ने थियो ।
घुम्दा घुम्दै उनिहरु धरहरा नजिक पुगेछन
टुरिस्ट : यो धरहरा बनाउन कती समय लागेको थियो नि
गाईड : खै थाहा भएन, हिजो सम्म त यो यहाँ थिएन 

आफ्नो लुगा अरुले लगाको

प्रेमी – हैन ! तिमीले यो मिनीस्कर्ट लगाएको देखेर घरमा बुवाले गाली गर्नु हुन्न ?
प्रेमीका – अहँ ! गर्नु हुन्न तर आमाले चाँहि साह्रै गाली गर्नु हुन्छ ।
प्रेमी – बुवाले चाँहि केही नभन्ने अनि आमाले चाँही किन त्यती धेरै गाली गर्ने नि ?
प्रेमीका – आमा आफ्नो लुगा अरुले लगाको मनै पराउनु हुन्न ।

यत्रो धेरै पैसा तेरो बाउले गन्छ

बैँक लुटी सकेर लुटेराहरुले बैँकको क्यासियरलाई पनि सँगै लान खोजेछक्यासियर : बैँक त लुटेए सक्यौ , अब मलाई किन साथै लान लागेको ?लुटेरा : अब यत्रो धेरै पैसा तेरो बाउले गन्छ त ?

भ्रम

स्वास्नी : "हिजो राती निन्द्रामा तिमी मलाई गाली गर्दै थियौ नि!"
लोग्ने : "तिमीलाई भ्रम पर्यो जस्तो छ।"
स्वास्नी : "कस्तो भ्रम??"
लोग्ने : म निदाएको थिए भनेर!!


खसेको चिजलाई नउठानुस

"बाबु आमा र छोरा बजार घुमने क्रममा छोरालाई आईस्क्रिम किनीदिएछ र छोराले त्‍यो आईस्क्रिम खानै नपाई खसेछ छिटो-छिटो टिप्‍नखोज्‍दा आमा चाँहीले भनेछ : छि खसेको चिजलाई नटिप म अर्कै किनिदीउला अनि एकछिनपछी हिड्‍दा हिड्‍दै बाबु चाही लडेछ हत्‍त पत्‍त आमाले उठाउन खोज्‍दा छोराले भनेछ खसेको चिजलाई नउठानुस आमा म अर्कै बुबा खोजिदिउला ।

काल कती प्रकारको हुन्छ 

शिक्षक : राम भन त काल कती प्रकारको हुन्छ ?
राम : ३ प्रकारको सर
शिक्षक : स्याबास , अब तिनै वटाको एउटा एउटा उदाहरण देउ त
राम : सर , मैले हिजो तपाईंको छोरीलाई देखेको थिए , आज म उनिलाई माया गर्छु र भोली म उसलाई भगाएर लानेछु ।



Tuesday, November 17, 2020

Nepali Pasa game rules

पासा खेल दशैंँ तिहारमा साथीभाई परिवार जन बिच खेलिने रमाइलो खेल हो । धेरै पैसा हानेर जुवाको रुपमा खेल्दा यो खेलमा हार्नेले घर घडेरी गुमाउनु परेका कथा सुन्न पाइन्छ । यो खेल केबल मनोरञ्जनको लागी खेल्दा ठिक हुन्छ । चलन चल्तिका नियम यस प्रकार छन:

- 3 game pieces, 3 टा पासा
- 1, 2, 5, 6 ko butta
- 13,15,17,18 khane dau (paro/परो) - 4 dau
- 3,4,6,9 tirne dau (tiro/तिरो) - 4 dau
- 5,7,8,10,11,12,14, 16 - bachyo / बच्यो - 8 dau
- 15 ko khane dau ma bot collection for pasa owner
- euta 5, euta 1 pare sure bachyo
- tinta 2 halhale / हल्हले ६
- 6, 6, 1 - tike 13 paro / टिके तेह्र 

Saturday, April 16, 2016

आखिर तैले किन लेख्छस ?

क्याम्पस पढ्दा साथीले आखिर तैले किन लेख्छस भनेर सोधेको प्रश्नको उत्तर अहिले सम्म भेटेको छैन । पाँच बर्ष अघि मैले किन लेख्छु भनेर गम्ने जमर्को गरेको थिएँ । आज फेरी उही बिषय बस्तुमा फरक समय, स्थान र फरक प्रसंगमा लेख्ने मेसो मिलेको छ। म समय र परिस्थिति बदलिंदा सोचाई र भोगाई पनि संगसंगै बदलिन्छन भन्ने मान्छे !


लेखक, ऊ आफ्नो एउटा ब्यक्तिगत सोच अनि भोगाईको परिधि भित्र रमिरहेको हुन्छ । एउटा व्यक्तिगत सिमाना, आफ्नो परिधि, नितान्त आफ्नो । जुनबेला ऊ नितान्त आफु आफ्नो होस् । ऊ आफूसँग बोलोस् । ऊ आफुलाइ सुनोस । अनि आफु छु भन्ने भोगाइको एकोहोरो मजा लुटोस । कोरिएका शब्द अनी तिनमा कुँद्न खोजीएका भोगाई बीचमा यो ब्यक्तिगत परिधिको बिशेस महत्व हुन्छ । शब्द कोर्न फुर्सद जरुरि छ, लगाव जरुरि छ अनी शब्द कुँद्न सोच जरुरि छ !

जमाना कहाँ बाट कहाँ पुग्यो । दशैंमा बा को हातको टिको मान्छेले स्काइप,भाईबर र फेसबुकमाँ लगाए भनेर सुनियो । गूगल ह्यंगआउटमा छिमेकी अस्ट्रेलियन दाईका परिवार र अमेरिका बस्ने भतीजले मिलेर नेपालमा ठुल्दाईलाई भट्याउन लगाएर क्यानडाका फुपुको छोराले इसेवाबाट दक्षिणा अर्पण गरे अरे । जहाँ परिधि, परिस्थितको बोध थियो त्यहाँ कुनै एक रमझम साँझ मनाईयो । जहाँ बोध थिएन त्यहाँ यो ढोंग भनियो । प्रविधिले यो संसारलाई सेकेन्ड-सेकेन्ड जोडिन सक्ने बनायो । संसारको जुनै कुनाको बार्दलीमा बसेर लेखे नी हरेक कुनामा पढ्न मिल्ने भयो ! संचारका साधन अनेक आए । प्रविधिले बोल्ने, लेख्ने बाटा अनेक बने । प्रकाशनका अनेक माध्यम बने । 

अनी सृजनाको नाममा धेरै अक्षर केरकार गरिए । नेपाली नलेख्ने नेपालीहरुले नेपाली लेख्न थाले ! यहाँ लेख त केरिए तर पाठक भेटिएनन् । बाटा अनेक बने तर बटुवा हराए । लेखक बेफ़ुर्सद बनिदिए । पाठक बेफ़ुर्सद बनिदिए । जुन प्रविधिले संचार सजिलो बनायो त्यहि प्रविधिले मान्छेको फुर्सद बाँडिदियो । छीन का छीन लेखेको लेखै, सुनकै सुनै, बोलको बोलै अनि खोजेको खोजै गर्ने प्रबिधिको जंजाल माँ फसेर मान्छे यहाँ न शब्दका पारखी रहे, न धुन का । न रंगका शोखिन आय न ढोंग का । न फुर्सदका।  न गफका, न चौतारिका । न बाघचाल खेले मान्छेले न गुलेली । न हाम्रा गीतमा पीडा छन्, न खुसि !  हाम्रा फिलिममा न कथा छन्, न व्यथा, न समाज न संस्कार ! हाम्रा कलामा न इतिहास छन् न भबिष्य ! हाम्रा पत्रिकामा न पत्रकारिता छन् न यथार्तता ! देश मा न भेष छ, न देशवासी को परिभाषा ! राजनीतिमा न सोच छन् न सपना ! यहाँका मनशामा न सुर छन् न ताल ! सर्जकहरुले कसका लागि सृजना गरुन ? लेख्नेहरुले के का लागि लेखुन ? पढ्नेलाई बुझ्ने फुर्सद रहेन । लेख्नेलाई कुँद्ने फुर्सद रहेन । फुस्रा लेखाई अनी खोस्टा बुझाईले समाज कता जाओस ! अनि सृजना पैसा भयो । पैसा सृजना बन्न सकेन। समय रुपियाँ भयो रुपियाँ फुर्सद बन्न सकेन ।

लेख्नका लागि लेख्नु, आफ्ना लागि लेख्नु, समयका लागि लेख्नु  र पाठकका लागी लेख्नु बिचका भोगाईहरु मैले एक एक गरि भोग्ने मौका पाएको छु । धेरै पछि मैले आज एक पाठक भेटेको छु । जसले मेरो सृजना बुझ्ने चासो राखेको छ । जसले मेरा शब्दहरुको अर्थ खोजेको छ । जसले कोसिस गरेको छ २-४ प्रश्न सोध्न । अनि जसले मेरो भोगाई भोग्ने सोच बाँडेको  छ । दुरिमा कहाँ छ, कता छ तर ऊ यो समयमा साथमा छ । मेरा लेखमा छ । मैले त्यो पाठक को लागि लेख्दै छु । जसलाई मैले एक कप चिया र गफ दिन सकिन उसलाई मेरा सृजना दिने जमर्को गरेको छु । 

Monday, April 4, 2016

चिठी

सन् १९९६ को मे महिना, छिमेकी कृष्ण दाइले कतार बाट पठाएको चिठी मेरो हातमा थमाइयो । मैले आवेग बिहिन समाचार वाचिकाले झैँ खरर पढेर भाउजु र उहाँकी ३ बर्षे छोरीलाई सुनाइदिनु पर्ने । म भर्खर अक्षर चिनेर पढ्न सकने भएको मान्छे । हलहल केहि मेसो लाउन अनि अर्थ्याउन सक्ने । तर त्यो चिठीको भोगाई मेरो भोगाईको परिधि भन्दा बाहिरको कुरो । र त्यो समयको मेरो कर्म एक-अक्षर फरक नपारि पढेर सुनाउनु थियो जुन मेरो स्कूल बाहिर मैले भोगेको जिन्दगीको पहिलो परिक्षा जस्तो मानेथें मैले ।



चिठी पढ्दै गर्दा अनि पढेर सकिन लाग्दाको बीचमा प्रविना की आमाका आँखा रसाएर नारायणीमा भदौको भेल आए जस्तो बरर आँशु खसेको देखेर म हल्का भाबुक भएको मलाई हिजो हो जस्तो लाग्छ । तर त्यो भेलमा आँशु थियो आबाज थिएन ! त्यो मौनता मा शान्ती थियो तर छटपटी थिएन । छोरीलाई चपक्क आँला हालेर म तीर हेर्दा भाउजूका ती आँखा रसीला थिए तर त्यहाँ पीडा थिएन । त्यो अनुहार न्याउरो देखिन्थ्यो तर त्यहाँ हतास थिएन । ती ओठ आधी खुलेका थिए मानौ एक बर्ष सम्म नफेरेर रोकेको शास मन्द पवन झैँ , हिउँ परेझैं गतिमा फुसफुस बाहिर उडाई रहिएको होस् । त्यो दृश्य बढो सरल थियो । त्यो दृश्यमा मैले बिश्वास भेटेको थिएँ । मैले प्रेम भेटेको थिएँ । मैले आशा देखेको थिएँ अनि खुसी देखेको थिएँ । त्यो दृश्यमा दोधार थिएन । छोरी को कपाल मुसार्दै भाउजुले उसका गाला दुईटा हातले हल्का बाहिर बिस्तारै तानेर छाड्दा पुक् गरेर आएको आवाज ले म र प्रवीना गलल हाँसेका थिएम् । र त्यो चिठिको, त्यो कागज़ र ती शब्द र लडबडीएका अक्षरहरुको त्यहाँ केहि माने रहेन । भाउजु छोरी बोकेर आफ्नो घर छिरिंन । मैले खासै केहि सोचेर साँचेको हैन तर मनमा एउटा सानो प्रश्न रह्यो - यो चिठी पढेर त सुनाए तर मैले कती बुझें, के बुझिन ? र तखतामा कुनै एउटा मेरो पुस्तकमा छुस्स छिराइदिएँ ।

त्यसको २ वर्ष जति पछि स्कूलबाट घर फर्किने बेला एउटी सहपाठीले हातमा चिठी थमाईदिई । त्यो मैले पढेर सुनाउनु नपर्ने पहिलो चिठी थियो । मेरो नाममा सम्बोधित प्रेम पत्र । चिठी पढ्ने तर नबुझ्ने काममा अनुभबि मान्छे मैले त्यो पत्रको समर्पण त्यतिखेर बुझिन ! आझ याद मात्र छन् , समय आफ्नो रहेन !

क्याम्पस भर्ना भएको दोश्रो बर्ष। अंग्रेजी पडाउने सरले यसरी भाषा भनेको के हो भनेर छर्लंग बनाइदिए की बल्ल नेपाली भाषा राम्रो सँग बुझ्न र लेख्न सिकियो । शब्द र अर्थमा समय मिसाऊन सिकियो ! बिगतमा खाली रटियो , अनि कैले कालो र निलो मसिले कापीमा केरकार मात्र गरियो । 

मैले लेखेको रैन रे छु । मैले पढेको रैछु तर बुझेको रैन रै छु ! र मैले सम्झिन थाले । अनि बुझ्न थाले चिठिहरु । चिठी भित्रका परिधिहरु, परिस्थिहरु अनी दुरीहरु । चिठी भित्रका आत्मियता र प्रेमहरु । चिठी भित्रका बिश्वास, आशा र सपनाहरु । जानी जानी नादेखाईएका दर्दहरु । नजानी-नजानी केरिएका वासनाहरु । सोचहरु । आशिर्बादहरु । अनि सम्झनाहरु । बाचाहरु । अनुभब र भोगाइहरु । पशुपति नाथ का प्रार्थनाहरु ।

समय न हो चिठिको ठाउँमा एस.एम.एस र इमेल आउन थाले । एस.एम.एस र ईमेलमा संदेश थिए तर भोगाई थिएनन् । खबर थिए तर अनुभब थिएनन । चाह थिए तर समर्पण थिएनन् । यो संचारले दुरी कम भएको हो की बढेको हो बुझ्न सारो थियो । सायद बर्षा त्यसैले बर्षमा एक मौसममा हुने होला । जाड़ो सायद त्यसैले बर्षमा एक मौसममा हुने होला । 

अनी सायद समयले भर्ने होला सृजनामा भोगाइ । सायद त्यो पर्खाइले दिने होला शब्द को वजन । सायद त्यो बिश्वासले भर्ने होला शब्द भित्र भावना । नत्र प्यारी राधिका भनेर मैले सुनाइदिंदा भाउजुका आखाँ किन त्यसरी रसाउथे होला र ?

Sunday, April 3, 2016

What is worth remembering ?

I used to remember that life changed when perspective changed. But, perspectives are the results not the reasons, perspective is our impression, interpretation, shaped by what we choose to remember. It might not exist.

Every moment, every moment is alive, life is in the things that you observe, life is in the people you love. Everyone you meet is afraid of something, loves something, and has lost something. That's what it means to be alive. But then they (people) aren't actually against you; they are for themselves. Things aren't against you; they are for themselves. You can choose to be there where you are loved and celebrated not tolerated. It's easier to make choices and to go beyond limitations by acknowledging them, by forgiving.

After a choice is made what happens is an experience. Experience is a n-dimensional interpretation of a moment most of the time. We then try to remember a fraction of the interpretation. Like artists paint the moment. Like musician sing the pain. Like authors create a romance. Like lovers love. Like chefs cook. Like kids laugh.

Given the moment what's worth experiencing ? What is worth interpreting ? What is worth remembering ? Why remember at all ? It's not the question its the answer. Why not decide not to make a choice ? But then there is a choice that is made. Why, may be we forgot !

Its easy to remember to wake up in the morning but not to remember why ? That's the reason Sun rises every morning to remind us that every day we could choose to create new memories for a life ahead. Make a choice to remember what you want to have in life or try not to forgot to laugh like a kid. Remember that memories shape us. It certainly has.

Wednesday, March 2, 2016

Bad words on bad mood is bad


Don't mix bad words with your bad mood. You'll have many opportunities to change a mood, but you'll never get the opportunity to replace the words you speak.

The Big Circle

Be water my friend !!!



Empty your mind, be formless, shapeless - like water. Now you put water into a cup, it becomes the cup, you put water into a bottle, it becomes the bottle, you put it in a teapot, it becomes the teapot. Now water can flow or it can crash. Be water, my friend.

Be water, my friend !

Monday, October 5, 2015

Know Where Man

The value of work done vs. value of the knowledge behind it. 



Nikola Tesla once visited Henry Ford at his factory, which was having some kind of difficulty. Ford asked Tesla if he could help identify the problem area. Tesla walked up to a wall of boilerplate and made a small X in chalk on one of the plates. Ford was thrilled, and told him to send an invoice.

The bill arrived, for $10,000. Ford asked for a breakdown. Tesla sent another invoice, indicating a $1 charge for marking the wall with an X, and $9,999 for knowing where to put it.

It takes a lot of time and experience to know the ideas that should be executed (and how), and if you can be rewarded for that, then all the better. Knowing which ideas to execute, when is the key. Knowledge isn't power, acting on that knowledge is. Similarly, ideas are worthless without execution. Action speaks louder always.

If someone is tempted to hire a freelancer at $5 for 6+ months (1000 hours), why not just pay someone more capable $5,000 to get it done in a month (160 hours) ?

The value of knowledge vs work equation is incomplete without consideration of the time. The time estimates works only when we know the values we are after.

Legends:
$5 = Worth of a Coffee cup. 
$5000 = Worth of a vacation to the Annapurna.

Monday, March 23, 2015

Do you believe in life after delivery ?

In a mother’s womb were two babies. One asked the other: “Do you believe in life after delivery?” The other replied, “Why, of course. There has to be something after delivery. Maybe we are here to prepare ourselves for what we will be later.” “Nonsense” said the first. “There is no life after delivery. What kind of life would that be?”

The second said, “I don’t know, but there will be more light than here. Maybe we will walk with our legs and eat from our mouths. Maybe we will have other senses that we can’t understand now.”

The first replied, “That is absurd. Walking is impossible. And eating with our mouths? Ridiculous! The umbilical cord supplies nutrition and everything we need. But the umbilical cord is so short. Life after delivery is to be logically excluded.”

The second insisted, “Well I think there is something and maybe it’s different than it is here. Maybe we won’t need this physical cord anymore.”

The first replied, “Nonsense. And moreover if there is life, then why has no one has ever come back from there? Delivery is the end of life, and in the after-delivery there is nothing but darkness and silence and oblivion. It takes us nowhere.”

“Well, I don’t know,” said the second, “but certainly we will meet Mother and she will take care of us.”

The first replied, “Mother? You actually believe in Mother? That’s laughable. If Mother exists then where is She now?”

The second said, “She is all around us. We are surrounded by her. We are of Her. It is in Her that we live. Without Her this world would not and could not exist.”

Said the first: “Well I don’t see Her, so it is only logical that She doesn’t exist.”

To which the second replied, “Sometimes, when you’re in silence and you focus and you really listen, you can perceive Her presence, and you can hear Her loving voice, calling down from above.”

Copied from: http://goo.gl/pRTCvm
(Checking out the comment looks like the sharer on facebook also isn't the original author of this master piece)

Monday, February 2, 2015

The nature of disruption

An idea is an experience. The experiences and their sum is what makes a life worth reverberating the universe. The great ideas of the world are thousands or God knows even millions of years old. Ideas are same. They haven’t changed much. Ideas aren't created. Ideas aren't invented. Ideas aren't good. Ideas aren't bad either. Neither they disrupt. They are discovered, they are experienced and they are the reasons. Not the results.

Go take a task and imagine what a world would look like in coming 20 years. Not much has changed in past 20 years except for the conversations. The rate of physical development isn't that incredible. But imagination of people, it has already reached the edge of the world and seen the beginning and the end of time.

That clues that this world is lead by a thought, is a thought, well thought. An idea. An imagination. A few hundreds characters or can be just a single word. A color speaks an idea. A small noise has a meaning. Even a semicolon gives someone a reason. That thought is like a small light of candle coming from a old house at high villages of Tumlingtar. That light that you can see from tens of kilometers away. That light that drags you towards it. That guides. That keeps you moving up the road, towards itself.

Each idea and in turn each life behind is a meaning. Living to change the world is one way to live. Living to understand the world is another. Living to eat good healthy food, another. Living to have fun another. Living to die is called depression, there are labels and as such as others there are professions. These experiences are the generators of those ideas, cumulatively inspiring and leading the world towards innovation.

Start by solving problems or start by creating a problem, it’s a choice to make. The problem is an idea. The solution is also an idea. There are goals, ideas as well. The more in sync the choices at the beginning are to the goals set, the better and the successful the journey becomes.

The sync comes from thoughts. Thoughts run. Thoughts float.
Shut down your noise producing device. Activate your input devices.
Keep calm. Look at the sky. Listen to the nature and let the thoughts settle.
Let the ideas flow. Let them first gain the speed of the universe.

There are the discoveries.

Saturday, March 22, 2014

गरम मसला

कसले भनेर हुन्छ र - जिन्दगी यसो सही अनि त्यसो गलत । भोग्दै जाने हो, झेल्दै जाने हो । हिन्दै गर्दा बाटोमा लाग्न सक्ने ठेस र केराका बोक्राहरु आयसी टर्छन । यात्रा सुरु हुँदा सोच बनाउन, भबितब्यको लेखा-जोखा राख्न र एउटा खाका बनाउन सकिएला तर समय धाराको टूटी खोलेको र बन्द गरेको जस्तो गर्दै मात्रा मिलाएर उपयोग गर्न अनि टूटी आधी थुनेर प्रेसरमा टाढा पुर्याउन मिल्ने चीज हैन । परिस्थितिहरुले मागेको अबस्थाको भोगी बन्नु कसैको चाह बनिदिन्छ अनि कसैको बाध्यता ।

यो दुनिया मान्छेको हो । मान्छेले बनाएको हो । यसमा कसरी जुझ्ने भन्ने मान्छेको मनको कुरो हो । आफ्ना सोच, सिप, अनुभब र सपनालाइ सर्बस्व सुम्पेर समयसँग टिक टिक हिड्न नसक्नु आफ्नो कमजोरी हो । र त्यो आफ्नो कमजोरी हो भनेर बुझ्न, आत्मसाथ गर्न र त्यसलाई सुधार्न लागी पर्न नसक्नु रोग हो । पीडा हो । बन्धन हो । परिबन्धन हो । निर्भरता हो । सन्कोच हो । बोझ हो । अबुझ हो । अज्ञान हो । जिद हो । अन्धकार हो । अशिक्षा हो ।

दृश्य, लबज, बासना, स्वाद र स्पर्स बुझ्ने तन्तु हरुले सन्तुलिन क्रियाकलाप गर्न सकेनन भने मान्छेले सुन्दैन, बुझ्दैन अनि मनन गर्न सक्दैन र आफुलाई आफ्नो रुपमा स्विकार्न सक्दैन । मैले म यस्तो छू भनेर आफैले नमाने अरु कोले मान्ला र । आफुलाई नचिन्ने ले अरुलाई कसरी चिन्ला र ।

आफूले बोलेको आफूले मात्रै सुन्दा मजा आई राख्दैन । त्यसैले सम्बाद जरुरि छ । तर आफ्नो समय, नितान्त आफ्ना सोच हरुको समय हो । आफूले सुन्न बोल्नु पर्दैन, मनन र चिन्तन जरुरी छ । त्यो गर्न धैर्यता जरुरी छ । यी क्षणिक पलहरु मा हुने कुरा हुन । बुझाई झिल्को जस्तो हुन्छ, एक पलले मान्छे अर्कै मान्छे बनाई दिने तागत राक्छ । र परिबर्तन यिनै कुनै एक पलबाट सुरु हुने कुरो हो ।

समय यस्तो बनीदियो की मान्छे चाहेर पनी चिन्तन गर्न नसक्ने अबस्थामा छ । प्रबिधिको बिकासले अरु र आफ्नो बिचको दुरी घटायो तर आत्मीयता ? आत्मीयता पूर्ण भोगाई हो । सम्पूर्ण इन्द्रियले भोगेको आत्मीयता केबल हेराई र सुनाइले प्रगाढ नबनाउला । र त एक दुई फिट दुरिमा कुनै माहोल जमाएर आँखामा आँखा जोरेर बोलीको रिदममा झुलेर चियर्स गर्दै मारेका बातहरुको घनत्व बढी हुने ।

ज्ञानी हरु आफ्ना इन्द्रियहरु आफ्ना लागी बनेका हैनन भन्छन। आँफू खाऊ आँफू लाऊ र आँफै बोलुँ अनि सबै मैलेई भनेको होस । यस्तो सोच मनमा बारम्बार आउछ भने त्यो प्राणी स्वार्थी हो । स्वार्थी हुनु नराम्रो भनेको हैन, बस के भने त्यसको बिपरीत सोच्ने हरु पनी छन भनेर स्विकार्नु पनी सक्नु पर्छ भनेको हो ।

प्रख्यात जति छन सबै जन्मे त अरु कसैका लागी जन्मे तर जीबन सरल र जिबनमा सन्तोष यो बुझाईले देला र ? बुझाई, भोगाई र गराईको सहकार्य सम्भब छ ? सहकार्य को लागी स्पष्टता जरुरी छ, स्पस्टताको लागी सम्बाद । एउटा चारकुने बाक्सा अघि बसेर प्रबिधिको माध्यमले दिनमा सय ब्यक्ति सँग चिरबिर गर्दा उपलब्धि ठान्ने जमातमा कफीको चुस्की लिदै बैचारिक बिबादमा रम्नुको अर्थ बुझ्ने छैनन भनेको हैन । छन् । तर के भने जिन्दगि परिकार भए बुझाई, भोगाई अनि साथ त्यसका स्वाद हुन् ।